Tarihi Bir Muhakeme: Yıldız Yağması.

 Künye: Dersaadet, No 78, Tarihi Bir Muhakeme: Yıldız Yağması, 1 Teşrinievvel 1336/17 Muharrem 1339/1 Ekim 1920, s.1.

Yıldız Saray-ı Hümayûnunda ika' edilen yağma cürmünden dolayı maznunen mevkuf bulunan Ayan azasından Ferik Hüsnü Paşa ibn Şahin ve esbak Harbiye Nazırı Ferik Şevket Turgut Paşa ibn Mehmed Nuri ve Hudeyde mebus-ı sabıkı Topçu Ferikliğinden mütekait Hasan Rıza Paşa ibn Mehmed Nail ve açıkta Ferik Galip Paşa ibn Osman ve Erkân-ı Harbiye Miralaylığından mütekait Aziz Samih ibn Şaban ve sabık İkinci Divan-ı Harb-i Örfi azasından Süvari Miralayı Cevdet Bey ibn Fevzi ve İstihkâm Binbaşılığından mütekait Priştineli Hamdi Bey ibn Emin ve  Tabib Kaimimakamlığından mütekait Muhyiddin Bey ibn Nuri ve Unkapanı'nda Mün'akid Hesabat-ı Atika Teftiş Komisyonu Reisi Kaimimakam Ali Bey ibn Saadettin ve Bolu Mebus-ı Esbakı Habib Bey ibn Ahmed Hamdi ve gayr-ı mevkuf bulunan esbak Şehremini İbradılı Tevfik Bey bin Hilmi ve sabık Şehremaneti muavini Atinalı Sezai Bey ibn Hüseyin ve Mekteb-i Askeriye Müdür-i Umûmisi Mirliva Pertev Paşa ibn Mustafa ve On Beşinci Kolordu Kumandanlığından açıkta Kolonyalı Mirliva Ali Rıza Paşa ibn Süleyman Paşa ve Müze-i Hümayûn Müdürü Asitaneli Halil Bey ibn İbrahim Edhem Paşa ve Bağdatlı Mahmut Şevket Paşa'nın biraderi Halid Süleyman Bey ve Maliye Nezâreti Satış Komisyonu azasından İrfan Bey ibn Ahmed Ziya ve Harem-i Hümayun Bekçilerinden Safranbolulu Hüsnü Efendi ibn Hacı Ahmed ve Maarif Nazırı esbakı Said Bey ibn Aziz ve Şûrâ-yı Devlet azalığından mütekait Donanma Cemiyeti aza-yı sabıkasından Reşid Bey ibn Cemil Paşa ve Divan-ı Hümayun Bekçiliğinden mütekait Nasır Bey ibn Süleyman Nazım ve esbak Başmabeynci Meclis-i İdare azasından Uşakizâde Halid Ziya Bey ibn Halid ve Harbiye Nezâreti Ser-Veznedarı Mehmed Efendi ibn Abdülrahman ve Istabl-ı Amire Müdür-i sabıkı Miralay Şeref Bey ibn Mehmed ve Ayan'dan Ahmed Rıza Bey ve esbak Paris ve Viyana Başşehbanderi Selanikli Hüsnü Bey ve Trabzon Mebus-ı sabıkı Hoca İmadeddin Efendi ve kezalik Trabzon Mebus-ı sabıkı İzzet Bey ve hâl-i firarda bulunan Mirlivalıktan mütekait Hasan İzzet Paşa ibn Ali Muhsin Paşa ve İmalat-ı Harbiye Müdürü sabıkı Miralay Selahaddin Adil Bey ibn Adil Paşa ve esbak-ı Harbiye Nazırı Enver ve esbak-ı Maliye Nâzırı Cavid ve elyevm Malta'da mevkuf bulunan Ayıntab Mebus-ı sabıkı Ali Cenani Bey ibn Rasim Paşa ve esbak Sofya Sefiri ve Dahiliye Nâzırı Pirlipeli Fethi Bey ibn İsmail ve Karasu Mebus-ı sabıkı Hüseyin Kadri Bey ve vakadan sonra vefat etmiş olan Harbiye Nazırı esbakı Mahmud Şevket Paşa ve Bahriye Nazırı sabıkı Arif Paşa ve Ayan'dan Sami Paşa ve Damat İsmail Hakkı Paşa ve Beşiktaş Belediye Müdür-i sabıkı Şevket Cenani Bey ve Resneli Niyazi Bey ve hüviyetleri gayr-i malûm Çerkes Kemal ve Mahmud ve Sadık Beyler haklarında icra kılınan muhakeme ve tedkikat neticesinde tafsilatı 7 Eylül 1336/1920 tarihli ve 49 numerolu mazbata-i hükmiyede muharrer olduğu üzere maznûnin-i mûmâileyhimden Ferik Hüsnü ve Galip ve Şevket Turgut ve mütekait Ferik Hasan Rıza ve mütekait Mirliva firari Hasan İzzet Paşalarla Miralay firari Selahaddin Adil Bey ve Harbiye Nazırı esbakı Enver ve Maliye Nazırı sabıkı Cavid'in bilâ iştirak mezkûr yağma fiilinde ön ayak oldukları ve Süvari Miralayı Cevdet ve Erkân-ı Harbiye Miralaylığından mütekait Aziz Samih ve Piyade Kaimimakamı Ali ve Tabib Kaimimakamlığından mütekait Muhyiddin ve Şehremini esbakı Tevfik Beylerin ön ayak olmayarak zi-medhal bulundukları zabıtnamede bertafsil münderiç olduğu üzere bazısının kah sarâhaten ve kah müevvelen vuku bulan ikrar ve itirafları ve bazısının da yekdiğerine atf-ı töhmet etmeleri ve şühûd-ı müteaddidenin maal-kasem ve ale'd-derecat sabık eden şehadetleri delâil ve karain-i kanuniyeden mütehassıl kanaat-ı vicdaniye ile mertebe-i sübuta vasıl olmasına binaen kendilerinin ol vechle mücrimiyetlerine ve Askeri Ceza Kanunnâmesi'nin yüz yetmiş bir ve yüz yetmiş üçüncü maddeleri ahkamına tevfikan bunlardan Hüsnü ve Şevket Turgut ve Galip ve Hasan Rıza ve Hasan İzzet Paşalarla Selahaddin Adil Bey'in tayin olunan idam cezasına bedel işte esbab-ı muhaffefe-i takdiriye görüldüğüne binaen ve bedayet-i tevkiflerinden itibaren onar sene müddetle küreğe konulmalarına ve Cevdet ve Ali Beylerin tayin olunan beşer ve Mahyiddin ve Tevfik Beylerin tahdid kılınan üçer sene kürek cezalarına bedel kezalik esbab-ı muhaffefe-i takdiriyenin vücuduna mebni ibtida-yı tevkiflerinden bilâ itibar beşer ve üçer sene müddetlerle Kalabend edilmelerine ve cümlesinin haiz oldukları nişan ve madalyalarının istirdad ile Tevfik Bey'den maadasının silk-i celil-i askeriyeden tardlarına ve Tevfik Bey'in de bir daha hidmet-i devlette istihdam olunmamasına ve Enver, Divan-ı Harpçe mukaddema zaten idama ve Cavid dahi on beş sene küreğe mahkum bulunduklarından haklarında tekrar tayin-i cezaya mahal olmadığına ve Aziz Samih'in tahdid-i cezası cihetinin de Divan-ı Harpçe maznun bulunduğu ceraim-i sairesi muhakematının hitamına intizaren talikine ve Ayan'dan Ahmed Rıza ve esbak Paris Başşehbanderi Hüsnü Beylerin Avrupa'da ve Fethi ve Cenani ve Hüseyin Kadri Beylerin Malta'da bulunmaları ve İstihkam Binbaşılığından mütekait Hamdi Bey'in Divan-ı Harbçe derdest-i rüyet bulunan ceraim-i saireden maznun bulunması ve Mirliva Pertev ve Ali Rıza Paşalarla Miralay Şeref ve Şehremaneti muavini esbakı Sezai Beyler ve Harem-i Hümayûn Bekçilerinden Hüsnü Efendi haklarında bazı hususatın tamik ve tevzii elzem göründüğü bunların da muhakemelerinin tefrikine ve Müze Müdürü Halil ve Tüccardan Halid Süleyman ve Maliye Nezâreti Satış Komisyonu azasından İrfan ve Maarif Nazır-ı esbakı Said ve Şûrâ-yı Devlet azalığından mütekaid Reşid ve Beylikçi-i esbak Nasır ve esbak Başmabeynci Halid Ziya ve Bolu Mebus-ı sabıkı Habib Beylerle Harbiye Nezâreti Veznedarı Mehmed Efendi'nin cürm-i mezkûrda dahli ve iştirakları anlaşılamadığından beraatlerine ve Harbiye Nazır-ı esbakı Mahmud Şevket ve Bahriye Nazırı esbakı Arif Hikmet ve Ayan'dan Sami ve Damad İsmail Hakkı Paşalarla Şevket Cenani ve Resneli Niyazi ve esbak Trabzon mebusları İmadeddin ve İzzet Beylerin cinayeti mebhusada ale-d derecât dahli ve iştirakları inde'l-muhakeme anlaşılmış ise de vukuatları hasebiyle haklarındaki hukuk-ı umumiye davasının sükutuna ve fakat taraf-ı devletten vaktiyle varislerine mahsus maaş vesairede dolayı devair-i aidesince muamele-i lazıme-i kanuniye icrası hakkında tebligat ifasına ve maznun-ı aleyhimden Çerkes Kemal ve Mahmud ve Sadık Beylerin hüvietleri tayin ettiğinde icab-ı kanunisinin icrasına ve bu babda maznuniyetleri muhakemeten istidlâl olunan Ayan'dan Salih ve Kumandan-ı esbakı Muhyiddin ve Şehremaneti Meclis Reisi sabıkı Mehmed Paşalarla sabık İzmir Had Komiseri Erkân-ı Harbiye Miralayı Ali Hikmet Bey ve mumaileyh Mehmed Paşa'nın zevcesi Mürüvvet Hanım haklarında da takibat-ı kanuniyeye ibtidar olunmasına ve firari Selahaddin Adil'in bilcümle emvali menkûle ve gayr-i menkûlelerinin hacziyle usulü dairesinde idare ettirilmesine ve müdde-i şahsiyelerle sair alâkadarının hukuk-ı şahsiye ve emiriyeleri için mercine müracaata muhtar olmalarına dair Dersaadet Birinci Divan-ı Harb-i Örfisinden Hasan İzzet ve Selahaddin Adil'in ele geçtiğinde tekrar muhakemeleri icra kılınmak üzere gıyablarında ve diğerlerinin vicahen de ita olunan hüküm ve karar lede'l-arz muharrerü'l-esâmî mahkuminden Hüsnü ve Galip ve Hasan Rıza Paşalar hakkındaki cezaların beşer sene kalabendliğe tahvili ve silk-i askeriyeden tardlarıyla nişan ve madalyalarının nez'i ve Şevket Turgut, Hasan İzzet Paşalar ile Miralay Cevdet ve Kaimimakam Ali Beylerin mesele-i mebhus anhadaki fiil ve hareketleri yalnız askerin başında bulunmaktan ibaret olarak yağmada iştirakları olmadığı dermeyan kılınmasına nazaran müşar ve mâmâileyhimin rütbe ve nişan ve madalyaları uhdelerinde baki kalmak üzere ibtida-yı tevkiflerinden itibaren beşer ay müddetle hapisleri ve diğerleri hakkında Divan-ı Mezkûrca verilen hükümlere tevfikan mücazat ve muamelatı icrası hususlarına irade-i seniyye-i cenab-ı padişahi şeref-müteallik buyrulmuştur. -Takvîm-i Vekâyi-

Yıldız Yağması Muhakemesini İkmal Eden Bir Numaralı Divan-ı Harp Heyet-i Hâkimesi (Foto: Dersaadet).